Μεταμόρφωση του Σωτήρος (Παναγία Ποταμιού)

Λίγο πριν το γεφύρι στο Ποτάμι, στην άκρη του δάσους πάνω από την παραλία, μια πινακίδα δείχνει το μονοπάτι· σε 250 περίπου μέτρα στέκει η Μεταμόρφωση του Σωτήρος - «Παναγία Ποταμιού» για τους ντόπιους. Ο ναός χρονολογείται στον 11ο αιώνα, πιθανότατα πάνω σε παλαιοχριστιανικό πυρήνα του 6ου, και είναι ο παλαιότερος που σώζεται στη Σάμο. Είναι σταυροειδής εγγεγραμμένος τετράστυλος, με τέσσερις αρχαίες μαρμάρινες κολόνες και κορινθιακά κιονόκρανα παρμένα από παλαιότερα μνημεία να κρατούν τον ψηλό τρούλο, και εξωτερική τοιχοποιία με τυφλά αψιδώματα σε κωνσταντινουπολίτικη τεχνική· η πόρτα συνήθως είναι ξεκλείδωτη. Πιο πάνω, σε απόκρημνο βράχο, στέκει το βυζαντινό καστράκι του Ποταμιού, χτισμένο την ίδια εποχή: σώζεται το ανατολικό τείχος σε ύψος 7,5-8 μέτρων ως τις επάλξεις, η πύλη ακέραιη, και μέσα στον περίβολο μια στέρνα και τα ερείπια μικρής τρίκλιτης εκκλησίας. Δένει ιδανικά με τη βόλτα στους καταρράκτες, λίγο πιο πάνω στο ρέμα.